Odpowiednie, nawodnienie i płynoterapia są kluczowe w walce z szerokorozumianymi zaburzeniami homeostazy u psów. W zależności od stanu pacjenta odpowiednie postępowanie związane z nawodnieniem zawsze jest kwestią indywidualną. Z pewnością należy zwrócić uwagę na następujące kryteria:

  • czy mamy do czynienia z sytuacją nagłą, czy problemem przewlekłym?
  • jaki jest stan pacjenta? Czy jest w stanie/wykazuje chęć do przyjmowania płynów per os?
  • jakie są wyniki poszczególnych parametrów np. jonogramu?
  • czy pacjent ma choroby współistniejące?

Powyższe pytania powinny skłonić lekarza do oceny przynajmniej części z poniższych parametrów pacjenta:

  • częstość rytmu serca
  • czas kapilarny
  • zabarwienie błon śluzowych
  • częstość oddechów
  • osłuchanie pacjenta
  • turgor skóry
  • masa ciała
  • ilość/jakość wydalanego moczu
  • temperatura ciała
  • saturacja
  • ciśnienie krwi
  • hematokryt
  • białko całkowite
  • mleczany w osoczu
  • ciężar właściwy moczu
  • BUN
  • kreatynina
  • jonogram (sód, potas, wapń, magnez, jony chlorkowe i fosforanowe)
  • gazometria

Trzeba przy tym zaznaczyć, że nie są to markery specyficzne i mogą stanowić jedynie wstępną diagnostykę. Natomiast odchylenia od tych parametrów często bezpośrednio lub pośrednio związane są z zaburzeniami metabolizmu wody i elektrolitów.

Stosując podstawowe metody diagnostyczne, możemy zgrubnie określić poziom odwodnienia:

Odwodnienie łagodne (utrata wody do 5 %)- delikatna utrata turgoru skóry, pół-suche błony śluzowe, brak zmian w obrazie oczu zwierzęcia.

Odwodnienie umiarkowane (utrata wody do 8 %)- umiarkowana utrata turgoru skóry, suche błony śluzowe, słabo wyczuwalny przyśpieszony puls, enoftalmia.

Odwodnienie duże (utrata wody powyżej 10 %)- znacząca utrata turgoru skóry, ostra enoftalmia, tachykardia, bardzo suche błony śluzowe, słabo wyczuwalny puls, niedociśnienie, zaburzenia świadomości.

W niektórych przypadkach poszczególne objawy mogą nie występować, każdego psa należy traktować indywidualnie, warto również poszerzyć badania wstępne o powyżej wspomniane badania laboratoryjne.

 

Ogólnie możemy podzielić zaburzenia związane z odwodnieniem na:

  • wymagające uzupełnienia ilości płynów ( np. niedostateczna podaż płynów, nadmierna utrata płynów, krwawienia)
  • wymagające uzupełnienia lub zmiany stosunków ilościowych elektrolitów
  • wymagające poprawy dystrybucji płynów w organizmie psa (np. płyn w jamie opłucnej)
  • oraz możliwe połączenia powyższych

 

Pacjent odwodniony - interwencja

Gdy jest to możliwe, pierwszą linią nawadniania powinno być zawsze podawanie specjalistycznych roztworów nawadniających per os. Przeciwskazaniem dla stosowania tej metody nawadniania mogą być wymioty. Dotyczy to pacjentów przytomnych u których zaburzenia mają charakter łagodny. W samej lecznicy lekarz również ma możliwość zastosowania nawodnienia podskórnego.

Natomiast, kiedy pacjent nie przyjmuje posiłków i płynów, jest znieczulony, potrzebuje szybko dużej ilości płynów (np. niedociśnienie, udar cieplny, hipertermia- przegrzanie psa) lub potrzebuje intensywnej terapii zasadne będzie podanie płynów/elektrolitów dożylnie.

Stosując płynoterpię u pacjentów z chorobami nerek lub pacjentów, u których utrzymuje się przewlekła biegunka i/lub wymioty należy zwrócić szczególną uwagę na wyniki jonogramu. W tej grupie pacjentów długie stosowanie roztworów bogatych w elektrolity prowadzić może do ich kumulacji w organizmie psa. Lekarz powinien dostosować również ilość płynów w stosunku do masy ciała pacjenta. Do pacjentów szczególnie wrażliwych na przewodnienie należą psy z problemami kardiologicznymi, nefrologicznymi.

 

Pacjent odwodniony- biegunka jako częsta przyczyna odwodnienia

Bardzo częstym przypadkiem w gabinecie weterynaryjnym, bezpośrednio związanym z tematem odwodnienia i utraty elektrolitów jest pacjent biegunkowy. Etiologia tego zaburzenia może być mniej lub bardziej oczywista:

-infekcje wirusowe

-infekcje bakteryjne

-inwazje pasożytnicze

-zatrucia

-nieodpowiednie żywienie

-zmiany zapalne w obrębie układu pokarmowego

-nowotwory i zmiany łagodne

-choroby metaboliczne

-alergie pokarmowe w tym nietolerancje

-stres psychiczny

-stres fizyczny (psy sportowe, wystawowe, pracujące)

Eliminacja przyczyny tego zaburzenia jest niewątpliwie kluczem do sukcesu terapeutycznego w przypadku biegunek o charakterze chronicznym. Natomiast niezależnie od etiologii konieczne jest podejście objawowe czyli zachowanie odpowiedniej gospodarki wodnej psa, jak również dostarczenie utraconych elektrolitów. W tym celu warto zastosować sprawdzony preparat.

 

Literatura

Davis, H., Jensen, T., Johnson, A., Knowles, P., Meyer, R., Rucinsky, R., & Shafford, H. (2013). 2013 AAHA/AAFP fluid therapy guidelines for dogs and cats. Journal of the american animal hospital association49(3), 149-159.

Marks, S. L., & Kather, E. J. (2003). Bacterial-associated diarrhea in the dog: a critical appraisal. Veterinary Clinics: Small Animal Practice33(5), 1029-1060.

McKenzie, E., Riehl, J., Banse, H., Kass, P. H., Nelson, Jr, S., & Marks, S. L. (2010). Prevalence of diarrhea and enteropathogens in racing sled dogs. Journal of veterinary internal medicine24(1), 97-103.

Mills, D., Karagiannis, C., & Zulch, H. (2014). Stress—its effects on health and behavior: a guide for practitioners. Veterinary Clinics: Small Animal Practice44(3), 525-541.

Reineke, E. L., Walton, K., & Otto, C. M. (2013). Evaluation of an oral electrolyte solution for treatment of mild to moderate dehydration in dogs with hemorrhagic diarrhea. Journal of the American veterinary medical association243(6), 851-857.

Verlinden, A., Hesta, M., Millet, S., & Janssens, G. P. J. (2006). Food allergy in dogs and cats: a review. Critical reviews in food science and nutrition46(3), 259-273.

Volkmann, M., Steiner, J. M., Fosgate, G. T., Zentek, J., Hartmann, S., & Kohn, B. (2017). Chronic diarrhea in dogs–retrospective study in 136 cases. Journal of veterinary internal medicine31(4), 1043-1055.